|
| |
 |
خبرگزاري فارس: مداح پيشكسوت اهل بيت (ع) گفت: صرف آنكه سبكهاي مداحي گذشته را به فراموشي بسپاريم و فقط طبق سليقه روز عمل كنيم، درست نيست؛ مداحي روز بدون پشتوانه سنتي خود بيثمر است.
حاج حسن كدخدا، مداح پيشكسوت اهل بيت (ع) در گفتوگو با خبرنگار خبرگزاري فارس اظهار داشت: وقتي به اشعار مرحوم آيتالله غروي كمپاني مراجعه ميكنيم، ميبينيم اشعارش حماسي، عاطفي و مرثيه است. وقتي به اشعار مرحوم "صغير اصفهاني " و "فؤاد كرماني " نگاه ميكنيم، ميبينيم كه با لحظه لحظه زندگي روزمره انسان مناسبت دارد. مثلاً مرحوم فؤاد، شعري در رابطه با ورود امام حسين (ع) به صحراي كربلا گفته است و كمتر كسي پيدا ميشود كه چنين شعري بگويد.
*فارس: كيفيت اشعار مداحيها در شرايط فعلي چگونه است؟
*كدخدا: من در انتخاب شعر، وسواس زيادي دارم. متأسفانه بعضي از مداحان اشعاري را ارائه ميدهند كه به قول رهبر معظم انقلاب از چشم و ابروي عباس (ع) ميگويند. انگار كه همه مسائل را مطرح كردهاند و فقط چشم و ابروي حضرت مانده است.
به جاي اينكه اين مقوله را بيان كنند، بايد از رشادت عباس (ع)، ادب عباس (ع)، پافشاري او نسبت به وفاداري به ساحت مقدس سيد الشهدا (ع) سخن بگويند. متأسفانه بعضي از اشعار به غلط وارد فرهنگ عاشورا شده است كه اثر وصفي آنچناني در زندگي بعضي از مردم گذاشته است. نظر من اين است كه بعضي از مداحها كه اخيراً به اين وادي وارد شدهاند به جاي اينكه اشعار سست، بياساس و تهي از فرهنگ عاشورا را مطرح كنند، به ادبيات عاشورايي و آييني غني خودمان مراجعه كنند. مثلاً محتشم كاشاني حدود 500 سال پيش مرثيه بسيار زيبايي را سروده است. بعد از حدود 9 قرن هنوز در كتيبهها ميبينيد "باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است " با اين وجود خيليها هم متأسفانه به بيراهه رفتند. من با تعدادي از آنها به عنوان وظيفه شرعي حرف زدهام، اما متأسفانه ترتيب اثري در حرفهاي خود ندادند.
*فارس: با وجود ادبيات غني عاشورايي و وجود مسير حركت صحيح براي مداحان، چرا تاكنون فعاليت مؤثري از سوي آنها صورت نگرفته است؟ آيا مشكل تغيير شيوه تربيت مداحان در عصر كنوني است يا عوامل ديگري موجب شده است؟
*كدخدا: اين مسئله براي اين است كه مداحان استاد نديدهاند. يعني اگر پيش يك استاد ميرفتند، استاد به آنها ميگفت كه اشعار كدام شاعر را انتخاب كنند. به طور مثال، بيايند از شعرهاي "صابر همداني " و "فؤاد كرماني " استفاده كنند. چون بعضي از مداحان استاد نديدهاند، خود رو شدهاند و از ناكجاآباد سر در آوردهاند. اگر اينان استاد ببينند، ميتوانند مسير خود را صحيح انتخاب كنند و در غير اين صورت ممكن است مداحي از جاي ديگر سر در بياورد كه باعث ضربه بر پيكره عاشورا باشد.
*فارس: چرا در نظام آموزشي فعلي ما در حوزه مداحي آموزشي را نميبينيم و آموزش چهره به چهره استاد و شاگرد گذشته نيز مسكوت مانده است؟
*كدخدا: امكان آنكه به گذشته برگرديم و مداحي سنتي را حفظ كنيم، هست اما بايد گام به گام با اجتماع نيز پيش رفت. صرف آنكه گذشته را به فراموشي بسپاريم و فقط طبق سليقه روز عمل كنيم، درست نيست؛ اگر گذشته را با سليقه روز مداحي تلفيق دهيم، بسيار كارآمد خواهد بود. مداحي روز بدون پشتوانه سنتي خود بيثمر است و ممكن است به فرهنگ عاشورا ضربه مهلكي وارد شود.
*فارس: به نظر شما اثرات متفاوت دفاع مقدس بر جريان مداحي چيست؟
*كدخدا: مداحي در طول دفاع مقدس هم اثرات مثبت و هم اثرات منفي بر پيكره مداحي داشت. به صورتي كه نوحهسرايي در جبههها در تقويت روحيه رزمندگان بسيار مؤثر بود و بستري را براي مداحان جهت ورود به فرهنگ عاشورا آماده كرد، اما اگر مداحان فرهنگ جبههها را در فرهنگ عاشورا مخلوط كنند، صورت خوشي ندارد.
*فارس: اين روزها، مداحان جوان و جوياي نام تمام عرصهها را در اختيار دارند. چگونه ميتوان بحران مقبوليت را كه مداحان سنتي، امروز با آن روبهرو هستند، برطرف كرد؟
*كدخدا: نبايد به كميت نگاه كنيد، بلكه كيفيت را درنظر بگيريد. به طور مثال مراسمي كه با فلان مداح برگزار ميشود، عده زيادي را به پشتوانه تبليغات جذب ميكند، در حالي كه مراسمي كه با يك مداح سنتي و باتجربه برگزار ميشود، به دليل عدم اطلاع مردم از آن مداح و يا به دليل عدم جاذبه مراسم براي آنها، مورد توجه عده كمي قرار ميگيرد. به نظر من اين دو مراسم باهم تفاوتهايي دارند. اگر از مردمي كه در هيئت پرجمعيت حضور دارند در پايان مراسم بپرسيد چه چيزي به دست آوردهايد؟ هيچ جوابي ندارند، اما در هيئتهايي كه با محتواست، شركت كنندگانش همه صاحب نظرند و بعد از مراسم توسط مداحان از هر نوعي تغذيه شدهاند كه اين بسيار خوب است. مداحي فقط روضهخواني يا شور گرفتن و نوحه خواندن نيست، بلكه مداح ميتواند پنديات را نيز براي مستمع بيان كند. به قول رهبر معظم انقلاب "بعضي مواقع يك غزل پندآموز با دهها منبر برابري ميكند كه يك روحاني بالاي منبر ميرود ". برخي خواندهها باعث ميشود كه بعضي جوانان كه به مسير انحرافي ميروند به مسير حق، حقيقت، راستي و درستي روي بياورند، اما بعضي از خوانندگان متأسفانه موسيقي غيرمذهبي را وارد مداحي كردهاند كه اين خواندنها سوهان روح انسان ميشود. اين آقايان كه امام حسين (ع) به آنها عنايت كرده است و دست آنها را گرفته است، بيايند از پيشكسوتان استفاده كنند و كاري كنند كه مجلس براي مستمعين پربار باشد.
*فارس: با مداحاني كه خود را در اين حوزه، سرآمد ميدانند و هر كاري انجام ميدهند، بايد چگونه برخورد كرد؟
*كدخدا: مراجع بايد پيامي دهند و كساني را مسئول كنند كه با اين گروه از مداحان مذاكراتي داشته باشند تا در راهي قرار گيرند كه بعد از گذشت چندين سال از خواندنشان بدانند كه آن كساني كه آمدهاند پاي منبر آنان نشستهاند، چيزهايي را كسب كردهاند. حدود 20 سال پيش كسي حرفي را به من زد كه در ذهن من ماند. به من گفت: "فلاني اين طور كه تو منبر ميروي، فكر آن را بكن كه روز محشر مستمعين از شما سئوال ميكنند كه آقا من نيم ساعت از عمرم را پاي منبر شما صرف كردهام و وقت گذاشتم، اما شما مطلبي را به من تحويل نداديد ". چه جوابي داري بدهي؟ اين در ذهن من بود و از آن به بعد با خود عهد كردم آنچه را كه در توانم است، به مستمع ارائه دهم. زماني كه شما غزلي از شاعري ميخوانيد، مثل صائب تبريزي، خواجوي كرماني، حافظ و سعدي، يك دنيا پيام براي مستمع دارد. چرا ما بايد از اين پيام غافل شويم؟ چرا ما بايد بيراهه برويم؟ به گونهاي طي طريق كنيم كه باري به هر جهت باشد. اگر بخواهيم اين مسير را ادامه دهيم، فقط يك راه دارد؛ آن هم استفاده از يك استاد زبردست است كه ما را هدايت و راهنمايي كند. اگر نوحه و شور به تنهايي باشد، منهاي آن مسائلي كه براي مستمع پيامآور باشد، متأسفانه صورت خوشي ندارد.
*فارس: چه نهادها و ارگانهايي بر عملكرد مداحان نظارت دارند و چگونه ميتوان چنددستگي را در جامعه مداحي كشور از بين ببريم؟
*كدخدا: در اين مورد بايد يك مديريت صحيح صورت گيرد و بايد خيلي جدي با اين مسئله برخورد كنيم؛ آقايان يك نفر را كه در اين وادي اعلم و مورد تائيد همه است، انتخاب كنند تا همه زير يك پرچم جمع شوند. در اين صورت موفق خواهند بود. اگر قرار باشد هركس مسير خود را برود، هيچ وقت به ثمر نميرسد.
*فارس: چه كساني بايد آن فرد اعلمي را كه شما ميگوييد، انتخاب كنند و چگونه ميشود به اين بيسامانيها پايان داد؟
*كدخدايي: صدا و سيما با تبليغات و پيامرساني ميتواند تأثيرگذار باشد. يعني اينكه ذاكرين را زير يك پرچم جمع كند؛ به گونهاي كه مورد تأييد مراجع نيز باشد. مداحان فكر كنند الآن در محضر آقا امام زمان (عج) هستند؛ آيا امام اينگونه خواندن را تأييد ميكند يا نه؟ ذاكرين اهل بيت (ع) در مسير خواندن خود تجديد نظر كنند، مخصوصاً آنهايي كه اخيراً وارد اين عرصه شدهاند. بعضيها ميروند با خودشان خلوت ميكنند، ميبينند آنچه كه خواندهاند صورت خوشي نداشته است. خوش به حال كساني كه انتقادپذير باشند. متأسفانه ذاكرين اهل بيت (ع) در مسير خواندنهايشان تجديدنظر نميكنند. مخصوصاً كساني كه اخيراً وارد عرصه مداحي ميشوند.
*فارس: آيا الآن خطبايي هستند كه در تربيت مداحان اقدام كنند؟
*كدخدايي: الآن خطبا و سخنرانان اين قابليت و مقبوليت را دارند كه افرادي از اين دست تربيت شوند، ولي به همه آنها نميشود تكيه كرد. خيليها هستند كه معلم اخلاق هستند و ميتوانند در وادي عاشورا و اهل بيت (ع) راهنما شوند. كساني هستند كه معلم اخلاق هستند و ميتوانند دست ما را در وادي اهل بيت (ع) بگيرند؛ به گونهاي كه مداحيها زيرنظرشان باشد.
*فارس: راجع به خودتان بگوئيد، چگونه مداحي را شروع كرديد و نزد چه كساني بهره بردهايد؟
*كدخدا: متولد سال 1341 هستم و از سنين 11 - 10 سالگي تا اواخر زمان طاغوت و اوايل انقلاب كه به طور رسمي كارم را شروع كردم و امروز، مداحي را ادامه دادهام. از محلههاي جنوب شهر، محله صابونپزخانه و باغ فردوس مولوي كارم را شروع كردم. در هيئتي در يك مسجد كوچك فعاليت ميكردم. خاطرات خوبي هم از آن روزها دادم كه با دستههاي سينهزني حركت ميكرديم و به هيئتهاي ديگر سر ميزديم. در هيئتها عرض ادب و انجام وظيفه ميكرديم. اين خواندنها سال به سال پررنگتر شد تا الان كه همچنان به مداحي مشغول هستم. در اين مدت در هيئتهاي بنيفاطمه (س)، اول مظلوم، مسجد الفاطمه (س)، مسجد الجواد (ع)، مسجد مظفري كه در باغ فردوس قرار داشت و مسجد عصار كه در خيابان صاحب جمع نزديك ميدان شوش مشغول فعاليت بودهام و گهگاهي هم به هيئت بزازها ميرفتم.
*فارس: به عنوان يك مداح پيشكسوت از چه كساني در سالهاي فعاليتتان بهره بردهايد؟
*كدخدا: وقتي كه از حاج علي انساني سئوال كردند "استاد شما كيست؟ " گفت: "همه مداحان استاد من هستند "؛ بعد كه سئوال ميكنيم "اين حرف را بر چه اساسي ميزنيد؟ "، ميگويد: "مثلاً فلان مداح مطلب خوبي را عنوان كرد، ميديدم بسيار خوب است. از آن بهره بردم و فلان كس مطلبي را ميگفت كه به نظرم مطلب سست و بياساسي بود، آن را رد كردم ". بنده چند صباحي در خدمت حاج آقا انساني، حاج محمد متين و جناب آقاي سازگار بودم كه اينها خودشان در خدمت استاداني بودهاند كه مورد تأييد مراجع قرار داشتند. اگر بخواهيم مداحان فرهنگ عاشورا را پربارتر كنند، بايد از استاداني استفاده كنند كه حداقل مورد توجه صاحبان نظر در وادي عاشورا باشند. در عين حال، مرحوم احمد شمشيري، مرحوم حاج حسن محمدي (دولابي)، حاج حسن فرشتهنژاد (معروف به حاج حسن بنا)، حاج احمد صالح و حاج مهدي آصفي، به اين حقير عنايت داشتند و بنده مدتها در محضر آنها عرض ادب و كسب فيض ميكردم.
